روز بیست و هفتم شهریور ماه ، به عنوان روز شعر و ادب فارسی و بزرگداشت سید محمد شهریار - شاعر شهیر ایرانی ، در تقویم ها جای گرفته است ، آنچه در پی می آید شرحی اجمالی از زندگی و تلاش ادبی این هنرمند فقید است .
" سید محمد حسین بهجت تبریزی " که بعدها نام " شهریار" را برگزید ، از مشهورترین شعرای معاصر است که شاهکارهایی در حوزه شعرایران طی نیم قرن اخیر خلق نموده است .
وی در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی در شهرستان تبریز و در خانواده ای فرهنگی و صاحب نام بدنیا آمد. دوران کودکی شهریار مصادف بود با ایام نهضت مشروطیت و به هم ریختگی شدید اوضاع اجتماعی تبریز؛ لذا وی مدتی طعم نا امنی و آوارگی را چشید و در روستاهای اطراف تبریز و از جمله ده آبا و اجدادی اش خشکناب به سر برد .
استاد شهریار تحصیلات خود را در تبریز آغاز و در مدرسه دارالفنون تهران به پایان برد و پس از اتمام دوره متوسطه وارد دانشکده پزشکی شد ولی در سال ششم در حالی که چند ماه بیشتر به اتمام دوره نداشت به علت فقر و تنگدستی و درپی یک شکست عاطفی (که به دنبال عشقی ناکام برای او پیش آمد) تحصیل طب را رها کرد و به شاعری روی آورد.
شهریار پس از ترک تحصیل به خراسان و دیدار کمال الملک نقاش برجسته آن روزگار شتافت و شعری هم با عنوان ( زیارت کمال الملک ) سرود.
وی در سال ۱۳۱۰ وارد خدمات دولتی شد و پس از چند بار تغییر شغل سرانجام در بانک کشاورزی مشغول به کار شد و علی رغم عدم علاقه به این کار تازمان بازنشستگی شغل خود را تغییر نداد.
ویژگی استاد شهریار مهارت وی در سرودن انواع شعر سنتی اعم از قصیده، مثنوی ، غزل ، قطعه و رباعی بود . این شاعر بزرگ در شعر نو نیز طبع آزمائی کرد و قطعات زیبایی چون ( ای وای مادرم ) ، ( دو مرغ بهشتی ) ، ( مومیائی )، (پیام به انیشتین) نیز از خود به یادگار گذاشت که روح انسان دوستی و همدردی با انسان گرفتار در چنگال تمدن صنعتی در این اشعار به چشم می خورد .
اوج هنر استاد در اشعار ترکی آذربایجانی از جمله منظومه (حیدربابایه سلام ) بود که در زمره برترین شاهکارهای ادبیات ترکی آذربایجانی به شمار می رود و موجب شهرت وی در خارج از مرزهای ایران شد .
بیشترین لطایف طبع شهریار در قالب غزل نمودار گشته و غزلیات وی که اکثرا یادگاردوران جوانی شاعر است از لحاظ زبان و احساس در اوج پختگی و غنای طبع است . استاد شهریار ارادت و علاقه عمیق خود را به حضرت علی (ع) در اشعار متعددی نمایان ساخته است و یکی از مشهورترین اشعار وی نیز در وصف حضرت علی(ع) است .
علی ای همای رحمت تو چه آیتی خدا را
که به ماسوا فکندی همه سایه هما را...
او همچنین در توصیف حماسه های رزمندگان اسلام و حضرت امام خمینی (ره) پیرمراد فرزندان غیور این آب و خاک ، فراوان سرود که بخشی از آنها را در زمان زندگی خود به دست انتشار سپرد ، از ابیات او چنین است :
سلام ای جنگجویان دلاور
نهنگانی به خاک و خون ، شناور
ربابا ! فرصتی با گریه هم نیست
سر قنداقه خونین اصغر( ع )
استاد سید محمد شهریار در سال ۱۳۶۷ در سن 82 سالگی درگذشت و در مقبره الشعرای تبریز آرام گرفت .
منابع :
-۱ یا حقی ، محمد جعفر: چون سبوی تشنه، تهران، انتشارات جام، ۱۳۷۴
-۲ اسحاق، محمد : سخنوران نامی ایران در تاریخ معاصر، تهران ، نشرطلوع وسیروس،۱۳۶۷