هم اندیشی های سیاسی،عاطفی و مذهبی شهریار با نیمایوشیج (بخش اول)

ابوالفضل علیمحمدی

رازی است که آن نگار می داند چیست

                                           رنجی است که روزگار می داند چیست

آنی که چو غنچه در گلو خونم از اوست

                                            من دانــم و شــــهریار می داند چیست

                                                                                   کلیات نیما ص 530

این چه سر و چه راز مگویی است که نــیما جز شهریار همدردی دیگر بر شناخت آن

نمی یابد؟و این چه تاکید بر کتمان سری است که شهریار بر نیما می کند؟

نـــیما غم دل گو که غریبـــانه بگرییم

                                          سر پیــش هم آریم و دو بیگـــانه بگرییم

                                                                    کلیات شهریار جلد یک ص 114

آیا شــهریار و نیما علیرغم تفاوت در سبک و زبان و نگرش،دو درد آشنای دیرین اند؟

یا دو بیگانه ی نا آشنا ؟

در موارد غرابت و بیـــگانگی این دو شاعر از همدیگر، بسیار نوشــته اند،امــا در باب

 همدلی ها،وســواسها و هراسهای مشــترک این دو هنرمند توطئه ی سکوت راه

 انداختند.به ویژه برخی از نو اندیشــان نو اندیش تر از نیما و تجددگرایان متجددتر از

 ایشان،نقش شهریار را در شکل گیری و معرفت آثار نیما به عمد فراموش کرده اند.

امید است که این مقاله بتواند ریشه ی همدردی های و همدلی های این دو شاعر

صاحب سبک را عرضه نماید. منظومه ی مسمط گونه ی"افسانه" که نقطه ی آغازی

بر شعر معاصر فارسی شمرده می شود،در دی ماه سال 1301توسط نیــما یوشیج

سروده شد.در آن سال شهریار در تهران می زیست. تهرانی که یک سال از کودتای

رضاخان را پشت سر گذاشته و سایه ی سنگینـش را در تمام زوایای خویش، حتی

در محافل ادبی تجربه می کرد.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

 ابوالفضل علیمحمدی

پس از کودتای 28 مرداد 1332 و دستگیری نــیمایوشیج، مقتــضیات زمانه، کاری کرد

که نــیما نتواند گفته هایش را به روشنی با مردم در میان بگذارد و همین ترس و بیم

بود که گفتـــه هایش را پیــچیده تر از آنکه همه ی مردم بتوانند بفهمند، بــوجود آورد.

مهمترین خصوصیت هنر و ادب این دوران که رژیم ابتدا ناخواسته و سپس آگاهانه به

آن دامن میزد،تـفکیک آن به دو بـخش مردمی و روشنفکرانه بود، به این ترتیب حرکت

اصــلی و اثرگذار هــنر و ادبــــیات،چندان پیــچیده شد که از مردم به دور افتاد. رژیـم

شادمــانه این تــفکیک را پـذیرا بود، چرا که مــطمئن بود روشـــنفکران هیچ گونه هم

سخنی با مردم نخواهد یافت.(9)

جلال آل احـــمد در مــقاله ی "مشکل نیمایوشیج"  به صــراحت می نویسد: عــالم

سیاست تنها با توجه به جنبه ی تخریبی کار نیما به او بال و پر می دهد و اورا ناچار

می کند که به کار خود پیچیدگی بیشتری دهد (10) شـهریار نیز با اشــاره به آخرین

دیــدار خود که در سال 1337 در تــبریز انجام گرفته بود به اقرار خود نـــیما در این باب

اشاره ها کرده است.(11)

شــهریار به رغم تاثــیری که از نـــیما پذیرفته بود، زیر این پــیچیدگی در زبان نـرفت و

اســـتقلال هـــنری و شـــعری خود را هـــمچنان پـــس از ســـال 1330،حفظ کرد. او

که عشق به طبیعت و یک نوع فانتزی تخیلی را از نیما آموخته بود زبان مردمی خود را

فــراموش نکرد.او در ســـال ۱۳۳۰، مـــنظومه ی"حیدر بابایه ســـلام" را که در ســطح

بــسیار وسیعی در داخـــل و خارج کـــشور با تــوده های مـــحروم شـــهر و روســـتا

ارتـــباط عاطفی بر قـــرار کرده بـــود،سرود. اگــــر نه فریاد ستم ستیز روستائیان،

دست کم صدای دردمندانه و آه و حسرت با آنان هست.(12)

دو مرغ بهشتی شهریار (بخش اول)

 حسین منزوی

اشاره: زنده‌یاد «حسین منزوی» در دهه‌ی شصت از مصادیق بارز غریب در وطن بود. دهه‌ای که می‌باید اوج آثار او را در هیأت نشر می‌دیدیم و می‌خواندیم؛ تنها به ندرت می‌شد اثری از او را در گوشه و کنار نشریه یا روزنامه‌ای دید و خواند. شاعر بزرگی که در دهه‌ی پنجاه برنده‌ی جایزه‌ی فروغ شده و از سرآمدان و یا درست‌تر بگوییم سرآمد غزل امروز بود. در آن سال‌ها مقاله‌ای درباره‌ی «شهریار و نیما» با عنوان «دو مرغ بهشتی» و با نام مستعار «حسین پورزنجانی» در کیهان فرهنگی سابق منتشر شد که شنیده می‌شد کار حسین منزوی است. سبک و سیاق نثر نیز اگر تأمل شود، نشان از درستی این نظر دارد. با آرزوی چاپ مناسب همه‌ی آثار آن شاعر فقید به صورت دقیق و درست «دو مرغ بهشتی» را با هم می‌خوانیم.

 درباره‌ی «نیما» نوشتن، برای راقم این سطور همیشه مشکل بوده است، به همان دلیل که نوشتن درباره‌ی «دریا» مشکل است. عظمت ابعاد غول‌آسای دریا، اجازه‌ی ساده­نگری و سهل­انگاری نمی­دهد. این گودال کوچکی نیست که با نگاهی نه چندان دقیق، عرض و طول و عمقش را به تخمین دریابی، این دریاست که برای شناختش باید، دلِ به دریا زدن داشته و تازه خطر غرق شدن را نیز پیشاپیش بر خود هموار کرده باشی. به هر حال قصدم این است که درباره‌ی نیما بنویسم و رابطه­اش با یک شاعر بزرگ دیگر. یعنی کار مشکل­تر است؟ به نظر می­رسد که هر چند آن دیگری، نیما نیست و دریا نیست، اما دور از انصاف خواهد بود اگر، شاعر بزرگ ندانیم‌اش. اما بزرگی نیز، چون بیش‌تر مفاهیم اعتباری، نسبی است؛ بزرگ و بزرگ‌تر و بزرگ‌ترین داریم و به همین اعتبار می­توانیم، دریا، دریاتر و دریاترین نیز داشته باشیم. چه غم که اساتید ایراد بگیرند که اسم را به جای صفت نشانده است.

«شهریار» شاعر بزرگی است، شاید آخرین شاعر بزرگ از نسل شاعران کهن ــ‌کهن را به اعتبار گرایش به سنت‌های شعر گذشته به کار می­برم‌ـ غزل‌های او، از نمونه­های شیرین و پرشور غزل فارسی است با هویتی خاص خود. یعنی می­توانیم در کنار غزل سعدی، غزل حافظ، غزل صائب، فی­المثل غزل شهریار را هم داشته باشیم و البته بدون آن‌که غرض در یک حد و یک افق دانستن این با آن‌های دیگر در میان بوده باشد. اما این تمام داستان شعر شهریار نیست و با وجود غزل‌های درخشانی که این شاعر دارد، چهره‌ی موفق­تر او را باید در برخی شعرهای دیگرش جست‌وجو کرد.

در «افسانه شب»، «دو مرغ بهشتی»، «مومیایی»، «ای وای مادرم» و بیش از همه، در «هذیان دل» که این آخری را باید بهترین شعر شهریار و از زیباترین شعرهای معاصر دانست و در همین‌جاست که شهریار با نیما رابطه برقرار می­کند. شهریار آن‌چنان که خود گفته است، در حال خواندن حافظ، با «افسانه»‌ی نیما برخورد می‌کند و این برخورد چنان اثری بر او می­نهد و چنان دگرگونش می­سازد که «حافظ» را به سویی می­نهد و غرق دنیای افسانه و شعر نیما می­شود:

دو مرغ بهشتی (بخش دوم )

حسین منزوی

«دو مرغ بهشتی» نخستین تحسینی است که شهریار نثار نیما می­کند اما تنها و آخرین نیست. پس از این منظومه، شهریار باز هم در شعر خود، نیما را و شعر نیما را می­ستاید. تا آن‌جا که به یاد دارم شهریار دو غزل برای نیما دارد که یکی گفت‌وگویی با نیماست و دیگری مرثیه­ای برای نیما. جز این دو غزل، گه‌گاه نیز این‌جا و آن‌جا، و به مناسبت‌هایی در شعرش یادی از نیما کرده است از جمله در غزلی که با مطلع:

ای دل به ساز عرش اگر گوش می­کنی

از ساکنان فرش فراموش می­کنی

غزلی که شهریار در آن با نیما گفت‌وگو و درددل می­کند در نوع خود از زیباترین و پرشورترین غزل‌های شهریار است و می­توان گفت روایت دیگری است از قصه‌ی «دو مرغ بهشتی» و البته با لحنی تلخ­تر و یأسی عمیق­تر. این‌جا نیز، شاعر از تنهایی خود و نیما در زمانه و در میان مردمی که به ظاهر از تیره و تبار آن دو­اند، اما باطناً از دودمانی دیگر، سخن می­گوید، تواضع شاعرانه‌ی شهریار نسبت به نیما در این غزل نیز هم‌چنان نمودار است؛ به ویژه در بیت دوم: این غزل را در ضمن جزو نادر غزل‌های شهریار می­توان شمرد که هم بیان حالت است و هم حال و هوایی اجتماعی دارد:

دو مرغ بهشتی بخش پایانی

حسین منزوی

دایره‌ی تأثیر نیما بر شعر شهریار، تنها به همین چند شعر محدود نمی­شود. این‌ها که گفته شد بازتاب‌های مستقیم حضور نیما در شعر و شخصیت شاعرانه‌ی شهریار بود. پژواک‌های غیرمستقیم صدای رسای نیما را در شعر شهریار، باید در جا به جای دفترش سراغ کرد.

در منظومه‌ی بسیار درخشان «هذیان دل»، در شعر «قهرمانان استالین گراد»، در مثنوی «افسانه‌ی شب» و قطعه‌ی «در جستجوی پدر و ...»

بیش از این‌ها در شعرهای آزاد شهریار: «پیام به انیشتین»، «ای وای مادرم»، «نقاش» و «مومیایی» که این آخری یکی از زیباترین شعرهای آزاد شهریار است و چه دلیلی از وجود این شعرها قاطع­تر، برای آن‌که به پذیرفتن اوزان نیمایی و کوتاه و بلندی مصراع‌ها و تغییر در نقش سنتی قافیه و نزدیک کردن زمان به لحن طبیعی گفت‌وگو، که پیشنهادهای اساسی نیما به شعر جدید فارسی است، از جانب شهریار پی ببریم، پاره­ای از شعر «مومیایی» را نقل می­کنم. ببینید چه قدر تصاویر زنده و تأثرات تازه و زبان ساده و وزن به طبیعت کلام نزدیک است:

قهوه­خانه، سوت و کور

زانوی سکو گرفته در بغل

در خمار مزمن خود چرتکی

پنجره، خمیازه‌کش

در خمار یک غزل، یک پنجه­ساز

چشم کاشی­های ابلق، خوابناک

از شکاف در به هر جان کندنی است

باز چشمک می­زنند

یک درخت بیدمجنون سر به زیر

زل زده در جوی آب، اندیشه­ناک

حال ممکن است این سؤال مطرح شود که آیا رابطه‌ی شاعرانه‌‌ی نیما و شهریار، صرفاً رابطه­ای یک طرفه بوده است؟ آیا شهریار در این زندگی خاص، نتوانسته است تأثیری بر نیما و شعرش بنهد؟

دو مرغ بهشتي شهريار و نيما يوشيج

 واي يارب دلي بود نيما                             تكه و پاره خونين و مالين

پاي شمع شبستان دو شاعر                    تنگ هم چون دو مرغ دلاويز

مهر بر لب ولي چشم در چشم                 با زبان دلي سحرآميز

خوش به گوش دل هم سرايند                   دلكش افسانه‌هاي دل‌انگيز

ليك بر چهره‌ها هلة غم

آغاز پيدايش شعر نوين زبان فارسي بود. «امين اسفندياري» نيما يوشيج اولين منظومة خود به نام «خانوادة سرباز» را (كه از كمتر شهرتي برخوردار شد) به وسيلة انتشارات خيام به طبع رسانده بود. وي به علت آن كه اكثراُّ به مسقط‌الرأس خود در «يوش» مازندران رفت و آمد داشت، كمتر به كتابخانه مراجعه مي‌نمود. شهريار جوان نيز كه اولين مجموعة غزليات و اشعار خود را به وسيلة همين مؤسسه انتشار داده بود، با نام نيما يوشيج آغاز آشنا شد، ولي در آغاز چندان اشتياقي از خواندن آن منظومه از خود نشان نداد؛ تا اينكه پس از چندي افسانة نيما انتشار يافت. با انتشار اين منظومه چنان حالتي به شهريار دست داد و آنقدر تحت تأثير اين شعر قرار گرفت كه به گفتة پدرم: در حالي كه پاي از سر نمي‌شناخت، مجموعة «افسانة» نيما را تنگ بغل فشرده و در جذبه و شيفتگي خاصي فرو رفته بود كه حاضر نبود حتي لحظه‌اي از آن جدا شود. بالاخره پس از مدتي تصميم گرفت به ديدار نيما به مازندران برود. «كوله‌بار» عشق و «رخت شباني» خود را آماده كرد و راهي ديار همزبان گمشدة خويش شد:

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

استادان موسيقي معاصر در شعر استاد شهريار

سوزي نداشت شعر دل‌انگيز «شهريار»

گر...

دكتر ساسان سپنتا

اشعار دلكش و زيباي شهريار سخن، شاعر شيرين كلام معاصر سيد محمدحسين شهريار علاوه بر وصفهاي بديع و جاذب شاعرانه و كاربرد مضامين جديد و تصاوير خيال‌انگيز و رعايت تناسب و هم‌آهنگي (هارمُني) واجهاي زبان فارسي و موسيقي شعر ودارا بودن تجسم شيوة زندگي دل‌انگيز روستائي و مشحون بودن از مفاهيم فرهنگ عامه داراي نكات مهم و اشارات قابل اعتنا از تاريخ هنر معاصر است. شهريار بر خلاف برخي از شعرا كه به علت هوي و هوس و يا به سائقة شهرت طلبي به سرودن شعر پرداخته‌اند، هيچگاه بدون انگيزة معنوي، شعر نسرود و در برخي اشعارش بازتاب همنشيني‌ها و مجالست‌هاي او با هنرمندان برجسته و پرآوازه ملاحظه مي‌شود و آن اشعار واجد مطالب و اشاراتي است كه تشريح آن اشارت خود روشنگر بخشي از تاريخ فرهنگ و هنر دوران معاصر مي‌باشد. هر كدام از اشعار زيباي استاد شهريار با حوادث و زير و بم‌هاي زندگي پرفراز و نشيب او مرتبط است و ازاين نظر هرگاه شأن صدور هر شعر توجيه گردد و سرگذشتها وحوادث عبرت‌انگيزي كه شاعر با اشارتي كنايه‌آميز در خلال اشعارش از آنها ياد كرده است ذكر شود، توضيحات اخيرالذكر در بردارندة شمه‌اي از تاريخ هنر معاصر خواهد شد و اشاراتي كه استاد شهريار به ميان اورده است جهت خوانندة آن اشعار روشن خواهد گرديد.

هنرمنداني كه با شهريار دوست و معاشر بوده‌اند و شاعر در اشعار خود به نام و خصال آنان اشاره كرده است هر كدام در تاريخ هنر ايران چهره‌اي نام آورند و برخي از آنان در اعتلاي فرهنگ و هنر اين مرز و بوم سهم بسزائي داشته‌اند. از آنجا كه شهريار با استاداني در رشتة موسيقي دوست و همنشين بوده است كه برخي مانند: ابوالحسن صبا و محمود تاجبخش در رشتة موسيقي سمت استادي بر نگارندة اين مقاله داشته‌اند و برخي ديگر چون: قمرالملوك وزيري، عبدالله دوامي، علي‌اكبر شهنازي، تاج اصفهاني ـ و تعدادي ديگر از آنها كه شهريار به هنرشان ارج نهاده است ـ محضرشان فيض بخش هنر براي نگارندة اين سطور بوده است كه كمابيش از نزديك با صفات و خلقيات و فراز و نشيب‌هاي فعاليتهاي هنري و ويژگيهاي كار آنان آشنا بوده‌ام، بنابراين آنچه شهريار در آن زمينه سروده و در اشعار خود ياد كرده يا حتي به اشارتي زودگذر بسنده كرده است براي اين بنده، بسي آشنا و ملموس است و از قرائت آن بسي زمينه‌هاي مشترك فكري و احساس بين شهريار و نگارنده يافت مي‌شود كه محصول تداعي روزگار آشنائي با استادان سابق الذكر است. چه بسا مواردي را كه شهريار به كنابه در ذكر حال استاد نام‌آوري در شعر خود آورده است كه مربوط به اوج وحضيض حوادث زندگي آن هنرمند است و چه بسا اشارت تأسف‌انگيز يا ترحم‌انگيزي بر انزواي استادي كرده است كه بر اثر آشنائي با حسب حال آن استاد مصداق ان براي نگارندة اين مقاله روشن است و در اينجا تا آن حد كه حجم مقاله اجازه دهد به توضيح مواردي از آن مي‌پردازم.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

«حيدربابايه سلام» و نظيره‌ها و صمد

اسد بهرنگي

در دانشسراي مقدماتي درس مي‌خواندم مرحوم «كارنگ» كه آن موقع معلم ما بود،  كتاب «حيدربابايه سلام» را كه تازه منتشر شده بود به كلاس آورد و به بچه‌ها گفت: «حتماُّ اين كتاب رابخريد و بخوانيد.» شاگردان از ايشان خواستند چند شعر از كتاب را بخواند، ولي آن مرحوم گفت: «نه! نميتوانم.» بچه‌ها اصرار كردند. ايشان باز از خواندن كتاب خودداري كردند و گفتند: «حالا اين مانده كه بروند و بگويند فلاني در كلاس شعر تركي خوانده است.» آن وقت بود كه متوجه شديم اين بار «نفوذ سحرآميز مادر و بازگويي‌هاي گذشته‌ها» شاعر را به زبان مادري بازگردانده و منظومه‌اي به زبان تركي آذري سروده است. يا اگر به زبان خود شاعر بگوييم: «آخرين كوكبة اشك وداعم از شعر، منظومة (حيدربابا) و قطعة (اي واي مادرم) را به وجود آورد.»

آن روز من با كتاب «حيدربابايه سلام» به خانه برگشتم و همراه «صمد» شروع به خواندن اشعار كتاب كرديم. اشعار به سادگي تمام گفته شده بود. ما كه تا آن روز شعر تركي غير از كتاب نوحة «قُمري» نخوانده بوديم از ديدن اينهمه سادگي و كلمات خودماني در منظومه در اثر بي‌تجربگي باور نمي‌كرديم كه اين گفته‌‌ها شعر باشند. كتاب را براي پدر، كه با سواد كم‌اش بيشتر اشعار واحد را ازبر بود، خوانديم، او هم باور نكرد كه اين نوشته‌ها شعر باشند.

در آنزمان به سبب محدوديتي كه رژيم براي چاپ كتب تركي قايل بود، غير از كتب «نوحه» و يا كتبي از قبيل «حسين كرد شبستري»، «امير ارسلان نامدار»، «رستم‌نامه» كتاب ديگري چاپ نمي‌شد. البته وحشت رژيم از چاپ كتاب به زبان تركي دو علت داشت. اول اينكه به دنبال خفقان رضاخاني سياست دولت رجعت به گذشتة دور ايران بود و علم كردن شاهان گذشته امثال كوروش كبير و انوشيروان عادل و... و منظور، ايجاد به اصطلاح اتحاد و يگانگي و سوق دادن مردم به طرف «مليت» و «زبان» واحد بود و براي حصول بهاين هدف زبان پرتكلم تركي آذري به نظر متفكرين رژيم خار راه بود و مي‌بايست به نحوي سركوب مي‌شد.دوم اينكه وقتي به تاريخ ادبيات مكتوب و شفاهي آذربايجان نظر مي‌افكندند مي‌ديدند به قول «صمد بهرنگي» سراسر ادبيات آذربايجان «يوموروق» است. خوب. معلوم است اگر اين «يوموروق»ها آزاد گذاشته مي‌شدند چه پيش مي‌آمد.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

سايه روشن شعر شهريار

علي‌اكبر ترابي

سخن گفتن از «حيدربابا» ـ شعر معروف و جهاني، حيدربابايه سلام ـ سخن گفتن از هزاران روستا يا آبادي اين ديار است با مردمي ساده و سختكوش كه به حيات سراسر تلاش و زحمت طاقت‌فرساي خود در محيطي طبيعي يا مقرون به طبيعت، ادامه مي‌دهند. همچنين سخن گفتن از خود «شهريار» نيز، ه مصداق سخن گفتن از آن گونه هنرمندان و شاعران معدودي است كه عمري همدرد با مردم شهر و روستاي خود زندگي كرده، سپس، زندگي و محيط اجتماعي و طبيعي شهر و روستاي خود را صميمانه وهنرمندان با زبان سحرآميز و افسون كننده به تصوير كشيده‌اند.

به طور مسلم چنين شاعراني، بويژه آناني كه حيات روستايي (آداب و رسوم، غم‌ها و شادمانيظها و كانون‌هاي گرم خانوادگي و مجالس عمومي و خصوصي روستايي را با چيره‌دستي تصوير كرده باشند، در جهان، سخت اندك‌اند، تا آنجا كه مي‌توان گفت در خاور زمين، از اين لحاظ، شهريار از پيشگامان در زمينة سرودن شعر محلي، روستايي برجسته‌ترين شاعر نوآفرين است. ارزش و اهميت اين نوآفريني در زمينه شعر روستايي از آنجاست كه خلأيي عظيم، و درست‌تر، فقري مطلق در اين مورد، تا سده كنوني وجود داشته و دارد. بي‌گفتگو همين فقر هنري، خود در درجة نخست، معلول اين امر بود كه تا همين اواخر، اكثريت قريب به اتفاق جمعيت روستاهاي خاورميانه را بي‌سوادان تشكيل مي‌دادند؛ و از ميان چنين اكثريت فعال و سختكوش و پاكدل، ولي مدرسه نديده، پيدا شدن شاعراني با تحصيلات عالي و با زبان و بياني هنرمندانه امكان نداشته است؛ به علاوه، براي شاعران بزرگ شهري نيز فرصت و امكان و اسباب پرداختن به روستا و زندگي روستايي و به تصوير كشيدن حيات اجتماعي آنان فراهم نبوده است. در واقع، اغلب شاعران شهري يا اساساُّ به چنين امري توجهي نداشته‌اند و چنين موضوع و مسئله‌اي برايشان مطرح نبوده است و اگر افرادي از آن ميان، دورادور، به فرهنگ آفريني روستاييان كشاورز يا دامدار و در كل، فرهنگ فولكلور، متوجه بوده‌‌اند، در مورد زندگاني اجتماعي و حيات فكري ـ فرهنگي روستايي، از آنچنان اطلاعات همه جانبه و واقع‌بينانه‌اي كه بتواند پشتوانه شعر و هنر آنان باشد، برخوردار نبوده‌اند، به طور يقين، براي بيان هنرمندانه و واقع‌بينانة زندگي روستاييات و محيط اجتماعي، و زيبائي‌ها و محيط طبيعي و روابط اجتماعي آن، كافي نبوده و نيست كه هنرمند و شاعر شهري، مثلاُّ، در تصويرگري، نقاشي چيره‌دست، و يا در توصيف‌ زيبائي‌ها شاعري گشاده زبان باشد، بلكه شرط اصلي اين بوده و هست كه شاعر، جامعه و فرهنگ روستايي و شيوة زندگي و آداب و رسوم نهادهاي حيات آن را بخوبي بشناسد، در كار و تلاش پايان‌ناپذير روستاييان و فعاليت‌هاي اجتماعي آنان، به طور مستقيم يا غيرمستقيم، شركت داشته باشد، با آنان در راه پرنشيب و فراز زندگي اجتماعي ـ اگر نه هميشه همگام و همراه ـ دست كم همدرد باشد؛ و در يك جمله روستا و مردمان آن ويژگي‌ها و مقتضيات حيات روستايي را نظراُّ و عملاُّ شناخته و به اعتباري آن را «زندگي كرده» باشد، تا بتواند واقع‌گرايانه و هنرمندانه «شعري كه زندگي است» در مورد روستا و شهد و شرنگ زندگي آن بسرايد.

چنين شرايط و امتيازاتي، تاكنون، در كمتر شاعري جمع بوده است. شهريار كامرواترين شاعري است كه براي نخستين بار در خاورميانه، حيات روستا را هنرمندانه، به شيوه‌اي خاص، موضوع هنر قرار داده است؛ و در بازآفريني اين زندگي، كه بخش اعظم آن براي شهريان و شاعران شهري ناشناخته و مجهول بوده، آنچنان كه از يك شاعر حساس و توانا انتظار توان داشت توفيق يافته و باهنرمندي، زيباييهاي طبيعي روستا، صفا و سادگي آنان، زيبايي ظاهر و صفاي باطن انسانس، كار و تلاش پرثمر كشتكاران، اميدو آرزوي آنان، آداب و رسوم و شيوة زندگي زنان و مردان، جوانان و پيران روستا را تصوير كرده است.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

خاطراتي از شهريار

 مهدي اخوان ثالث

... نيما هميشه مست خدا بود يا بگو هميشه خدامست، اما براستي تف كن بر آنچه گفتم و گذشت. من حيران بودم در ديدارها و حتي غياب او ـ غرقه در شعرها و كارهايش ـ، كه اين مرد مردستان، از كدام خم و چشمه و دريا سبويش ـ سبوي هميشه در پستويش ـ را پر مي‌كند؟ زنده ياد شهريار تبريزي، كا نزد من چون جان عزيز بود و يادگارهاي شعري دست نخورده و ارشاد نشده‌اش هميشه عزيز خواهد بود (چون عماد جانم) باري به كسي گفته بود (بگذاريد حالا كه حوصله‌اش را دارم يك دو سه خطور خاطر و نيمچه خاطره‌ام را از شهريار برايتان نقل كنم، وقتي من از مشهد به تهران مي‌آمدم در سال 1326 شمسي كه نوزده ساله بودم، اول، و 1327 كه معلم و مدير و مؤسس دبستان كريم‌آباد بهنام سوختة ورامين ـ چهار بهنام دارد ورامين: پازوكي و... سوخته ازيسن و ديگر يادم نيست ـ شدم، چند سالي، براي هميشه به تهران كوچ كردم، باري وقتي عازم تهران بودم مرحوم گلشن آزادي مدير جريدة دو يا سه بار در هفته انتشار آزادي و ميزبان و تقريباُّ مدير انجمن ادبي خراسان، رحمت خدا بر او، كه شهريار هم شعري براي او ديوان ارشاد نشده‌اش دارد، نمي‌دانم درين چاپ ارشاد شده‌اش هم هست يا نه:

دل در هواي گلشن آزادي               مرغي بود [فغاني] و فريادي الخ

من هم در ارغنون شعري براي اين در گذشتة ارجمند كه هم به گردن شهريار حق دارد و هم به قول جهنگير تفضلي به گردن سه نسل از اهل ذوق و شعر خراسان و... حق دارد، يادش گرامي و زنده باد، باري گلشن آزادي هنگام كوچ دائمي‌ام به تهران تهران نامه‌اي خطاب به شهريار، داد به من كه به‌ش برسانم و گفت: وقتي بر وي پيش شهريار، او خيلي آدم مهربان و خونگرمي است، هر تازه وارد را كه مي‌بيند، همان تو دلانچة خانه مي‌گيرد غرق ماچ و بوسه و ازين حرفها مي‌كند، اين عادتش است، البته من دربارة اين عادت خونگرمي و مهرباني شهريار، قبلاُّچيزها شنيده بودم، آدمي كه براي جهانگير خان تفضلي شعر مهربان و خونگرم بگويد، حال آنكه جهانگيرخان تقريباُّ تقريباُّ همسن و سال شهريار بود، يا شايد يكي دو سال كم‌سن‌تر، به هر حال با شهريار دمخور شده بود و آمد و رفت و از اين حرفها، جهانگيرخان پنجاه شصت سال را شيرين داشت، آن وقت شهرياري كه براي جهانگيرخان پنجاه شصت ساله ـ كه خودش رندي برومند و يلي بود در سيستان يعني در تهران ـ شعر عاشقانه بگويد:

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

شهرت جهاني شهريار

دكتر غلامحسين بيگدلي

شنيده‌ام وقتي يكي از اساتيد ادب، ترجمة شعر «پيام به انيشتين» شهريار را براي آن رياضي‌دان و نابغة روزگار مي‌خواند انيشتين با احترام و حيراني سه بار به افتخار استاد شهريار از جاي خود برمي‌خيزد و اشك شوق در ديدگانش حلقه مي‌زند و زير لب زمزمه‌هايي با خود مي‌كند كه كسي نمي‌شنود بجز خدا و انيشتين.

شعر «پيام به انيشتين» استاد شهريار نشانگر روحية والاي انسان‌دوستي و در عين حال ميهن‌دوستي ايشان مي‌باشد. استاد شهريار در قسمتي از اين شعر گفته است:

انيشتين صدهزار احسن وليكن صدهزار افسوس

حريف از كشف و الهام تو دارد بمب مي‌سازد

انيشتين اژدهاي جنگ!

جهنم كام وحشتناك خود را باز خواهد كرد

دگر پيمانة عمر جهان لبريز خواهد شد

دگر عشق و محبت از طبيعت قهر خواهد كرد

انيشتين پا فراتر نه جهان عقل ه طي كن

كنار هم ببين موسي و عيسي و محمد را

كليد عشق را بردار و حل اين معما كن

انيشتين باز هم بالا

خدا را نيز پيدا كن

افتخار مي‌كنم كه به سهم خود حق شاگردي استاد شهريار را به جاي آوردم و اين شاهكار جاويدان يعني شعر «پيام به انيشتين» را به زبان تركي آذري ترجمه كردم.

شهريار يكي از شعرا و گويندگان بزرگ روزگار ماست كه بي‌هيچ واسطه و دستاويز و ثنا و مدح توانسته است از گوشة اطاق محقر خود جهان گرفته و شهرة آفاق گردد و آوازة هنرش از مرزهاي كشور فراتر رود و جهاني گردد.

اي سكندر تو به ظلمات ابد جان بسپار                 عمر جاويد نصيب دگران خواهد شد

استاد شهريار اين بيت نغز و پرمعني را كه وصف‌الحال خود استاد نيز هست، مانند ديگر الهاماتش نخواسته و ندانسته در يكي از غزلهايش آورده است و اينچنين است كه جهانگشايان و فرمانروايان چند صباحي بيش نمي‌توانند در عرصة جهان با تاخت و تاز و كشتار، حكومت نمايند ولي دانشمندان و اهل علم مانند فردوسي‌ها، مولوي‌ها، سنائي‌ها، سعدي‌ها، حافظ‌ها، شكسپيرها، ولترها، هوگوها، تولستوي‌ها و شهريارها پيوسته بر دلها و جانها فرمانروايي مي‌كنند و خواهند كرد و به ابديت مي‌پيوندند، به طوري كه خود شهريار هم مي‌گويد:

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

محرم دیر ، خانیم زینب عزاسی

بیزی  سسلر  حسینین   کربلاسی

یولی  باغلی  قالیب  دشمن الینده

داها زوارینین یوق سس- صداسی

( بوگون کرب بلا ویران اولوب دیر )

(حسین أوز قانینا غلطان اولوب دیر )

چاغیر شاه  نجف گلسین  هرایه

جهادیله  آچاق  یول  کربلایه

علی نین  ذوالفقاری داده چاتسین

حسین قربانلاری گلسین منایه

( بوگون کرب بلا ویران اولوب دیر )

(حسین أوز قانینا غلطان اولوب دیر )

جهاد میدانی دیر، ملت دایانسین

مسلمان خواب غفلتدن اویانسین

اوجالسین    نعره      الله اکبر

گرک  کافر جهنم ایچره  یانسین

( بوگون کرب بلا ویران اولوب دیر )

(حسین أوز قانینا غلطان اولوب دیر )

گلیب غیرت گونی ، همت زمانی

اوجالداق   باشدا  آذربایجانی

گئده ک   صدام   کافرله  جهاده

ییخاق بو بی مروت ائو ییخانی

( بوگون کرب بلا ویران اولوب دیر )

(حسین أوز قانینا غلطان اولوب دیر )

حسین زواری نین قورتاردی صبری

قیراق بو قوردلاری ، کافتاری ، بیری

آچاق  یول  کربلایه ، کاظمینه

چکک  آغوشه  او شش  گوشه  قبری

( بوگون کرب بلا ویران اولوب دیر )

(حسین أوز قانینا غلطان اولوب دیر )

گرک دین اولماسا ، دونیانی آتماق

شرف ،عزتلی بیر دونیا یاراتماق

سعادت دیر حسین قربانلاری تک

شهادتله   لقاء   اللهه   چاتماق

( بوگون کرب بلا ویران اولوب دیر )

(حسین أوز قانینا غلطان اولوب دیر )

مسلمان صف چکیب دعوایه گلسین

چاغیر عباسی  تاسوعایه  گلسین

قیزی زینب أوزی  صاحب عزادیر

چاغیر زهرانی عاشورایه گلسین

( بوگون کرب بلا ویران اولوب دیر )

(حسین أوز قانینا غلطان اولوب دیر )

آنا ! اوغلون شهید اولدی مبارک

شهادتله سعید اولدی ، مبارک

امید  جنتین  تاپدین ، دا سندن

جهنم  ناامید  اولدی ، مبارک

( بئله طوی کیم گؤروب دنیاده قاسم )

( طویی یاسه دؤنن شهزاده قاسم )

آنا ! اوغلون علی اکبر  فداسی

طویی قاسم کیمی اولموش عزاسی

دوروب جنت قاپوسیندا گؤزتلیر

که  گلسینلر  آناسی له ،  آتاسی

( بئله طوی کیم گؤروب دنیاده قاسم )

( طویی یاسه دؤنن شهزاده قاسم )

شیعیان دیگر هوای نینوا دارد حسین (ع)
روی دل با کاروان کربلا دارد حسین (ع)

از حریم کعبه جدش به اشکی شست دست
مروه پشت سر نهاد اما صفا دارد حسین

میبرد در کربلا هفتاد و دو ذبح عظیم
بیش از اینها حرمت کوی منا دارد حسین

پیش روراه دیار نیستی کافیش نیست
اشک و آه عالمی هم در قفا دارد حسین

بسکه محمل ها رود منزل به منزل با شتاب
کس نمی ‌داند عروسی یا عزا دارد حسین

رخت و دیباج حرم چون گل به تاراجش برند
تا بجائی که کفن از بوریا دارد حسین

بردن اهل حرم دستور بود و سر غیب
ورنه این بی ‌حرمتی ها کی روا دارد حسین

سروران ، ‌پروانگان شمع رخسارش ولی
چون سحر روشن که سر از تن جدا دارد حسین

سر به تاج زین نهاده راه ‌پیمای عراق
می ‌نمید خود که عهدی با خدا دارد حسین

او وفای عهد را با سر کند سودا ولی
خون به دل از کوفیان بی‌ وفا دارد حسین

دشمنانش بی‌ امان و دوستانش بی ‌وفا
با کدامین سر کند مشکل دو تا دارد حسین

سیرت آل علی با سرنوشت کربلاست
هر زمان از ما یکی صورت نما دارد حسین

آب خود با دشمنان تشنه قسمت می ‌کند
عزت و آزادگی بین تا کجا دارد حسین

دشمنش هم آب می ‌بندد به روی اهل بیت
داوری بین با چه قومی بی ‌حیا دارد حسین

بعد ازینش صحنه ‌ها و پرده ‌ها اشکست و خون
دل تماشا کن چه رنگین سینما دارد حسین

ساز عشق است و به دل هر زخم پیکان زخمه ‌ئی
گوش کن عالم پر از شور و نوا دارد حسین

دست آخر کز همه بیگانه شد دیدم هنوز 
با دم خنجر نگاهی آشنا دارد حسین

شمر گوید گوش کردم تا چه خواهد از خدا
جای نفرین هم بلب دیدم دعا دارد حسین

اشک خونین گو بیا بنشین به چشم شهریار
کاندرین گوشه عزایی بی ‌ریا دارد حسین

گشودی چشم ، در چشم من و رفتی بخواب اصغر

خداحافظ – خداحافظ – بخواب اصغر بخواب اصغر

بدست خود به قاتل دادمت – هستم خجل

اما ز تاب تشنگی آسوده­ای از التهاب اصغر

بشب تا مادرت گیرد ببر- قنداقه خالیت

بگریند اختران شب­ها به لالای رباب اصغر

کبوتر گو – به نسوان مدینه با پسر خونین

خبر کن آنچه بو بردند – از وای غراب اصغر

تو با رنگ پریده غرق خون – دنیا بمن تاریک

کجا دیدی شب آمیزد- شفق با ماهتاب اصغر

برو سیراب شو – از جام جدت ساقی کوثر

که دنیا و سرآبش ندیدی جز سراب اصغر

گلوی تشنة بشکافته – بنمای با زهرا

بگو کر – زهر پیکانها بما دادند آب اصغر

الا – ای غنچة نشکفته پژمرده – بهارت کو؟

چه در رفتن بتاراج خزان کردی شتاب اصغر

خراب از قتل ما شد – خانة دین مسلمانان

که بعد از خانة دین هم – جهان بادا خراب اصغر

عمو سقای عاشورا – خجالت دارد از رویت

که بی دست از سرزین شد- نگون پادر- رکاب اصغر

بچشم شیعیانت اشگ حسرت یادگار تست

بلی در شیشه ماند- یادگار- ازگل، گلاب اصغر

الا- ای لاله خونین- چه داغی آتشین داری

جگرها میکنی – تا دامن محشر کباب اصغر

توآن ذبح عظیمستی که قرآن شد- بدو – ناطق

الا ای طلعت- تأویل آیات کتاب اصغر

خدا چون پرسد – از حق رسول و آل- در محشر

نمیدانم چه خواهد داد؟ این امت جواب اصغر

زیارت خواهد و فیض شفاعت شهریار از تو

دعای شیعیان کن- از شفاعت مستجاب اصغر

حسینه یئرله ر آغلار گؤیله ر آغلار 

بتول و مصطفی پیغمبر آغلار

حسینون نوحه سین دلریش یازاندا

موسلمان سهلدیر که کافر آغلار

کور اولموش گؤزله رین قان دوتدو شومرون

کی گؤرسون اؤز الینده خنجر آغلار

حسینون کؤینه گی زهرا الینده

چکر قئیحا قیامت ، محشر آغلار

آتاندا حرمله ، اوخ کربلاده

گؤرئیدین دوشمن آغلار ، لشگر آغلار

قوجاغیندا ، گؤرئیدین ام لیلا

آلیب نعش علی اکبر آغلار

رباب ، نیسگیل دؤشونده سود گؤره نده

علی اصغری یاد ائیله ر آغلار

باشیندا کاکل اکبر هواسی

یئل آغلار ، سنبل آغلار ، عنبر آغلار

یازاندا آل طاها نوحه سین من

قلم گؤردوم سیزیلدار ، دفتر آغلار

علی ، شق القمر ، محراب تیلیت قان

قولاق وئر ، مسجید اوخشار منبر آغلار

علیده ن شهریار ، سن بیر اشاره

قوجاقلار قبری ، مالک اشتر آغلار

خبرگزاري فارس: اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي آذربايجان شرقي اعلام كرد: شهريار بي‌ترديد آينه تمام نماي شعر و ادب فارسي در جغرافياي فرهنگي ايران است

به گزارش خبرگزاري فارس از تبريز، اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي استان آذربايجان شرقي به مناسبت 27 شهريور ماه، ‌سالروز بزرگداشت مقام استاد محمدحسين بهجت تبريزي و روز ملي شعر و ادب ايران با صدور بيانيه‌اي اين مناسبت را گراميداشت.
در اين بيانيه آمده است: 27 شهريور ماه يادآور روزي است كه يكي از استوانه‌هاي مستحكم شعر و ادب ايران زمين و پرفروغ‌ترين ستاره شعر معاصر ايران اسلامي به افول گراييد و جاودانه شد.
اين بيانيه مي‌افزايد: در تاريخ دوره اسلامي، شعر به عنوان قائمه اصلي فرهنگ حتي در دشوارترين و خونين‌ترين سال‌ها هم حامل رسالت راستين ايرانيان شيفته اسلام عزيز بوده است.
اين بيانيه تصريح كرده است: تاريخ ادبيات اسلامي‌ ايران نام و آثار هزاران شاعر را چونان گوهرهاي ناب در دل خود دارد كه در ادوار گوناگون فريادگر ايمان و آزادي بوده‌اند اما در هر دوره‌اي برخي نام‌ها مرزهاي زمان و مكان را درهم شكسته و جاودانه تاريخ شده‌اند.
در اين بيانيه تاكيد شده است: بي‌ترديد رسيدن به چنين جايگاهي والا مشروط و منوط به تسخير ملك دل هاست، آنگونه كه زنده ياد استاد محمدحسين شهريار، شاعر جاودانه و بي‌مانند تاريخ ادبيات شيعي نيز به كرات و دفعات تأكيد كرده اين امر جز به ايمان و اعتقاد حاصل نمي‌شود.
در بخش ديگري از اين بيانيه،‌ شهريار نماينده راستين شعر و ادب فارسي و نقطه پيوند شعر كلاسيك با شعر معاصر قلمداد شده و آمده است: قدرت و تسلط بي‌نظير «شهريار» در سرودن غزل‌هاي عارفانه يادآور غزل‌هاي حافظ، ‌مثنوي‌هاي بلند و حكيمانه‌اش يادآور مثنوي‌هاي حكيمانه سعدي و شعر حماسي وي در به تصوير كشيدن حماسه‌هاي دلاور‌مردان دفاع مقدس، يادآور شعر حماسي فردوسي است.
در اين بيانيه تاكيد شده است: نبوغ استثنايي استاد به همراه اوج شاهكار ادبي وي يعني «حيدر بابايه سلام» و «سهنديه» همچنين نفوذ كلام شعريش در ميان آحاد مردم ايران زمين پيرايه‌هاي ترديد را در ارتباط با جايگاه رفيعش در شعر و ادب ايران از ذهن منصفان و آگاهان بي‌غرض مي‌زدايد.
اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي آذربايجان شرقي در بخش پاياني اين بيانيه با استناد به اظهارات صاحبنظران آثار ادبي درباره اشعار شهريار و نيز يادآوري آفرينش غزل «علي ‌اي هماي رحمت» توسط اين سخن‌سرا، ‌شهريار را نماينده بلند قامت شعر و ادب جغرافياي فرهنگي ايران دانسته و خواستار فراگيري و مطالعه آثار ادبي اين شاعر نامي توسط آحاد مختلف جامعه به ويژه جوانان شده است

خبرگزاري فارس: مديركل فرهنگ و ارشاد اسلامي آذربايجان شرقي از برگزاري همايش استاد شهريار در تبريز و خشگناب به مناسبت روز شعر و ادب فارسي در تبريز و خشكناب خبر داد

احمد احمدي‌منش جمعه شب در حاشيه ضيافت افطار اصحاب فرهنگ و هنر در گفتگو با خبرنگار فارس در تبريز اظهار داشت: همايش استاد شهريار همزمان با نمايشگاه بين‌المللي كتاب تبريز در دهم مهر ماه در محل اين نمايشگاه برگزار مي‌شود.
وي ادامه داد: به دليل اينكه در اين همايش اشعار استاد شهريار همراه با قطعات موسيقي همراه است به دليل رعايت شان ماه مبارك رمضان و پيدا كردن حالت بين‌المللي اين همايش به زمان برگزاري نمايشگاه بين‌المللي كتاب موكول شد.
مديركل فرهنگ و ارشاد اسلامي آذربايجان شرقي بيان داشت: همايش ديگري هفدهم مهر امسال در «خشكناب» بستان‌آباد، زادگاه استاد شهريار برگزار مي‌شود.
وي عنوان داشت: اين همايش‌ها با همكاري خانه موسيقي، انجمن ادبي تبريز و اداره كل فرهنگ و ارشاد اسلامي آذربايجان شرقي برگزار مي‌شود.
احمدي‌منش در بخش ديگري از اين گفتگو استاد شهريار را برجسته‌ترين مظاهر واقعي دنياي شعر و پرفروغ‌ترين ستاره آسمان ادب ايران خواند و گفت: در انديشه شهريار، وجدان، صداقت و بي‌پيرايگي نهفته بود.
وي تصريح كرد: قدرت و تسلط بي‌نظير شهريار در سرودن غزل‌هاي عارفانه يادآور غزل‌هاي حافظ، مثنوي‌هاي بلند و حكيمانه وي يادآور مثنوي‌هاي حكيمانه سعدي و شعر حماسي وي در به تصوير كشيدن حماسه‌هاي دلاور‌مردان دفاع مقدس، يادآور شعر حماسي فردوسي است.
احمدي‌منش گفت: اشعار شهريار از آنجا كه داراي مضامين ايماني، اخلاقي، مهرورزي، حق‌جويي، عدالت‌خواهي و انتظار است نه تنها در تاريخ ادبيات فارسي و تركي ما جاودانه مي‌ماند بلكه روز به روز دل‌ها و ديده‌هاي مشتاق را بيشتر به سوي خود خواهد كشيد.
وي خاطرنشان كرد: امروز ايران اسلامي پاي در مسيري نهاده است كه چشم حق جويان، عدالت‌خواهان، منتظران و مشتاقان از همه سوي جهان به اين سرزمين منور به انوار الهي و مزين به نظام ولايي دوخته شده‌ است.
مديركل فرهنگ و ارشاد اسلامي آذربايجان شرقي با بيان اين‌ كه شهريار فراتر از انتصاب به يك زبان و مليت است، اظهار داشت: منظومه «حيدر باباي سلام» نيز حكايت پرداز نغزهاي حكيمانه است و شاعر اين منظومه همان شاعر صدها غزل فارسي است.
احمدي‌منش با بيان اين‌ كه شهريار از دولت قرآن و اهل بيت (ع) صاحب شهرت جهان شمول شده است، اضافه كرد: همه شاعران به شعري شناخته مي‌شوند و شهريار نيز شاعر هماي رحمت است.
محمدحسين بهجت تبريزي متخلص به «شهريار» در سال 1324 هجري ـ قمري در تبريز متولد شد و در دوران طفوليت پدر خود را از دست داد و در شش سالگي همزمان با اوج انقلاب مشروطيت در تبريز به روستاي «خشگناب» در اطراف شهرستان بستان‌آباد نقل مكان كرد.
نخستين شعر شهريار در سن چهار سالگي به زبان مادري شاعر سروده شده است.
استاد شهريار در طول حيات پربارش با سرودن ده‌ها غزل، قصيده، قطعه و مثنوي به زبان‌هاي فارسي و آذري درخششي نوين در ادبيات معاصر اين مرز و بوم ايجاد كرد.
منظومه تركي «حيدر بابايه سلام» اثر بي‌نظير اين شاعر بزرگ به عنوان يك شاهكار ادبي مورد توجه ادب دوستان قرار گرفته و تاكنون به بيش از 90 زبان زنده دنيا ترجمه شده است.
شهريار به مذهب تشيع و پس از آن به انقلاب اسلامي دلبستگي عارفانه و شاعرانه خاصي داشت و اين دلبستگي علت اصلي مظلوميت او در ميان شاعران مسلمان و دگرانديش بود، اما شهريار با آثاري كه از خود برجاي گذاشت به هر دو گروه نشان داد كه سير صعودي را از زمين به آسمان آغاز كرده است كه مذهب تشيع و انقلاب اسلامي همچون دو بال به ياري او شتافتند.
قدرت شعري شهريار در دو قطعه معروف «مرغ بهشتي» و «هذيان دل» به حد زيبايي جلوه كرده است.
27 شهريور سالروز خاموشي شهريار شعر ايران با تصويب شوراي عالي انقلاب فرهنگي «روز ملي شعر و ادب‌» ناميده شده است.

خبرگزاري فارس: از سوي حوزه هنري خراسان جنوبي مراسم بزرگداشت روز ملي شعر و ادب فارسي در مركز استان برگزار شد

به گزارش خبرگزاري فارس از بيرجند، معاون سياسي ـ امنيتي استاندار خراسان جنوبي ظهر امروز در اين آيين غنيمت شمردن فرصت را بسيار مهم دانست و اظهار داشت: ماه مبارك رمضان ماهي است كه فرصت يك ماهه به ما داده شده است و بايد از اين فرصت گران مايه بيشترين استفاده را برد.
عيسي فرهادي ‌با بيان‌ اينكه بايد شعرا از اين فرصت‌ها مانند ديگر مردم بيشترين بهره را ببرند، افزود: هنرمندان با اين روح لطيف خود با جامعه پيوند مي‌خورند و شعري كه يك شاعر مي‌گويد حرف دل و افكار او است و بايد بيشتر توجه شود.
وي ادامه داد: بيان شعر بيان افكار دل، احساس، عشق، ايمان و عرفان يك شاعراست و بزرگ‌ترين ‌حرف‌هايي كه در جايي امكان گفتن آن نيست در يك شعر كوتاه شاعر به خوبي نشان داده‌ مي‌شود و بسيار خوب است.
معاون سياسي ـ امنيتي استاندار خراسان جنوبي بيان زيبا و صريح شاعر ‌را حاكي از ايمان و بزرگي ‌شاعر دانست و گفت: شاعر با بيان يك شعر مي‌تواند اين دنياي بزرگ را از يك طرف سوراخ سوزن عبور دهد تا اثرات آن از طرف ديگر سوزن در راستاي بالندگي بگذرد.
فرهادي با اشاره به اينكه در دهه چهارم انقلاب اسلامي بيش از بيش به فرهنگ و ارشاد اسلامي و بويژه شعر توجه شده است، افزود: همه ‌آدم‌هايي كه ‌در كره‌ خاكي زندگي مي‌كنند به شعر علاقمند هستند و اگركسي باشد كه به شعر علاقه‌مند نباشد مريض است.
وي با اشاره به اينكه شعر فارسي يكي از سرمايه‌هاي بزرگي است كه خداوند به ملت اسلامي ايران داده است، گفت: بايد به شعر فارسي بيش از اين بها داد و بايد شاعران اين مرز و بوم و كشورايران را بيشتر مورد توجه قرار دهيم.
فرهادي‌ با بيان اينكه بايد به شاعر گرانقدر خطه خراسان جنوبي ابن حسام خوسفي بسيار توجه كرد، تصريح كرد: نماد ابن حسام خوسفي بايد از اين به بعد به عنوان يك آرم مشخص و براي خروجي جشنواره ابن حسام خوسفي در دستگاه‌ها باقي بماند و به عنوان يك آرمان ديني، اعتقادي و مذهبي مشخص باشد.
در پايان جلسه از 12 شاعر پيشكسوت استان خراسان جنوبي تجليل شد.

تبریز - خبرگزاری مهر: 27 شهریور ماه همواره روزی تلخ و فراموش ناشدنی برای شعر و ادب ایران زمین است جایی که استاد سخن محمد حسین شهریار پس از سالها عمر بابرکت روی به سوی معشوق نهاد.

به گزارش خبرنگار مهر در تبریز، جمعه 27 شهریور 88 حسرت فراق شهریار 21 ساله شد. این روز به احترام خدمات انکارناپذیر استاد شهریار به شعر معاصر،‌ با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی " روز ملی شعر و ادب " نامیده شده است.

اما امروز به رغم این مصوبه وزین هیچ برنامه ای نه تنها در تهران و سایر شهرستانها بلکه در زادگاه وی نیز برگزار نمی شود.

مرور برنامه های فرهنگی ادارات ارشاد و انجمنهای ادبی در سراسر کشور نشان داد که امروز برنامه خاصی برای بزرگداشت این بزرگمرد تاریخ شعر و ادب کشور منظور نشده است و اغلب مسئولان نیز همزمانی برنامه های روز جهانی قدس را بهانه کردند.

این در حالی است که روز جهانی قدس در سراسر کشور و نیز جهان از حدود 9 صبح تا اقامه نماز جمعه برگزار می شود و متولیان امر می توانستند هم شامگاه گذشته و هم عصر امروز برنامه های متنوعی برای بزرگداشت روز ملی شعر و ادب پارسی برگزار کنند.

البته شهریار و شهریارها چه با برگزاری مراسم بزرگداشت و چه بدون آن همواره بر آسمان فرهنگ و ادب ایران می درخشند و اشعار و حالات آنها در میان زندگی مردم جاری است چرا که آنها از مردم برآمده اند، با مردم زیسته اند و در میان آنها آرمیده اند.

ویژه برنامه "شهریار شهر یاران" کاری از گروه هنر و ادبیات شبکه جهانی صدای آشنا است که به مناسبت روز بزرگداشت استاد شهریار و روز شعر و ادب فارسی تهیه و تولید شده است.
به گزارش روابط عمومی و امرومخاطبان شبکه جهانی صدای آشنا، این برنامه که قالب روایی دارد، ضمن بررسی شعر کلاسیک فارسی که هزار سال قدمت دارد، نگاه شاعران معاصر را مورد پردازش قرار می دهد، که به نوگرایی سوق پیدا کرده است، اما در عین حال شاعران بودند که در همین دوران به سبک کلاسیک شعر می گفتند و استاد شهریار (محمدحسین بهجت تبریزی) از زمره شاعرانی بود که کمتر سراغ نوگرایی رفت و در طول سالیان دراز به غزل پردازی پرداخت. در این برنامه دلیل نامگذاری این روز به روز شعر و ادب فارسی بررسی می شود.
سید محمدحسین بهجت تبریزی (۱۲۸۵-۱۳۶۷) متخلص به شهریار (پیش از آن بهجت) شاعر ایرانی اهل آذربایجان بود که به زبان‌های فارسی و ترکی آذربایجانی شعر سروده‌است. وی در تبریز به‌دنیا آمد و بنا به وصیتش در مقبرة‌الشعرای همین شهر به خاک سپرده شد. در ایران روز درگذشت این شاعر معاصر را «روز شعر و ادب فارسی» نام‌گذاری کرده‌اند.
مهمترین اثر استاد شهریار منظومهٔ حیدربابایه سلام (سلام به حیدربابا) است که از شاهکارهای ادبیات ترکی آذربایجانی به‌شمار می‌رود و شاعر در آن از اصالت و زیبایی‌های روستا یاد کرده‌است.
شهریار در سرودن انواع گونه‌های شعر فارسی - مانند قصیده، مثنوی، غزل، قطعه، رباعی و شعر نیمایی- نیز تبحر داشته‌است. از جملهٔ غزل‌های معروف او می‌توان به علی ای همای رحمت و «آمدی جانم به قربانت» اشاره کرد. شهریار نسبت به علی بن ابی‌طالب ارادتی ویژه داشت و همچنین شیفتگی بسیاری نسبت به حافظ داشته‌است.
مجموعهٔ تلویزیونی شهریار که به کارگردانی کمال تبریزی در سال ۱۳۸۴ ساخته شده و در آن جلوه‌هایی از زندگی این شاعر به تصویر کشیده شده‌است، در سال ۱۳۸۶ از طریق شبکهٔ دوم سیمای جمهوری اسلامی به نمایش درآمد و از جانب مردم مورد استقبال فراوان قرار گرفت.
رکسانا حمیدی سردبیر و نویسنده، حسین جهانی تهیه کننده، و سمیرا سجادی و عباس فراهانی گویندگان این برنامه اند.
"شهریار شهر یاران" روز جمعه بیست و هفتم شهریور ساعت 00/12 به وقت تهران برابر با ساعت 30/07 به وقت گرینویچ از کانال اروپای شبکه جهانی صدای اشنا پخش می شود.

نشانی ماهواره ای کانال های شبکه صدای آشنا:

کانال 1 ( اروپا ) :
ماهواره هات برد 8، فرکانس 12437، سیمبل ریت 27500، پلاریته افقی

  www.SedayeAshna.ir

بزودي بيش از 50 قطعه از آثار چاپ‌نشده مرحوم محمدحسين بهجت تبريزي متخلص به شهريار رونمايي مي‌شود.

رسول جديدالاسلام، مدير موزه استاد شهريار در گفتگو با خبرنگار ما افزود: برخي از اين آثار دستنوشته‌هاي استاد به صورت خوشنويسي و برخي نامه‌ها و مكاتبات شهريار است.

در بين اين نامه‌ها مي‌توان اولين نامه شهريار به اولين استادش يعني ملاابراهيم صدري را ديد. ملاابراهيم صدري معلم مكتب‌خانه‌اي بود كه شهريار در آنجا تحصيل كرد.

در اين نامه، شهريار از غريبي و دلتنگي خود در زمان زندگي در تهران سخن گفته است. حالت كلي اين نامه به صورت درد دل است. بقيه آثار نيز نامه‌هايي است كه مقامات مختلف به استاد نوشته‌اند.

جديدالاسلام خاطرنشان كرد: تمام نامه‌ها و دستنوشته‌هاي استاد پس از تحقيق و بررسي‌هاي به عمل آمده از روستاي خشكناب در منطقه حيدر بابا تهيه شده كه سازمان اسناد نيز بازسازي اين آثار را صورت داده است. اين نامه‌ها پس از رونمايي به موزه استاد شهريار انتقال داده مي‌شود و در معرض ديد عموم قرار مي‌گيرد.

مدير موزه استاد شهريار با اشاره به نامه‌ها و مكاتباتي كه درخصوص بازسازي موزه با سازمان ميراث فرهنگي استان انجام شده، گفت: طي سال‌هاي 87 و 88 نامه‌ها و مكاتباتي با سازمان ميراث فرهنگي و صنايع دستي استان مبني بر ضرورت اعزام كارشناس براي ارزيابي نوع و چگونگي تعمير و بازسازي موزه انجام شده ولي به اين نامه‌نگاري‌ها ترتيب اثر نداده‌اند.

27 شهريور با تلاش جمعي از منتقدان و سياستمداران دوستدار شهريار در تقويم‌هاي پارسي، سرانجام با عنوان روز شعر و ادب فارسي نام گرفت. اين روز (27 شهريور)‌ سالروز هجرت شهريار به ديار ابدي است.

محمدحسين بهجت تبريزي متخلص به شهريار در 25 شهريور سال 1285 در بازارچه ميرزا نصرالله تبريز چشم به جهان گشود وي پس از يادگيري مراحل ابتدايي تعليم و تربيت در مكتب‌خانه راهي تبريز شد و تحصيلات خود را در مدرسه متحده، فيوضات و متوسطه تبريز ادامه داد و پس از آن راهي دارالفنون تهران شد تا پزشكي فرابگيرد اما....

اولين شعر شهريار با بيت «رقيه باجي/ باشم تاجي» و دومين شعر وي نيز با بيت «من گنهكار شدم واي به من/ مردم آزار شدم واي به من» آغاز مي‌شود.

از شهريار آثار متعددي به زبان فارسي و تركي آذربايجاني به‌جا مانده است كه از منظومه «حيدربابا» به زبان تركي به عنوان شاهكار وي ياد مي‌شود.

اين اثر را مرحوم حسين منزوي به شعر فارسي بازسرايي كرده است. منظومه حيدر باباي شهريار در ادبيات تركي آذربايجاني جايگاهي برجسته دارد و فراتر از اشعار فارسي قلمداد شده كه سال 1333 سروده شده و هم‌اكنون به 91 زبان زنده دنيا از جمله آلماني، فرانسه، انگليسي، زبان محلي آمريكاي لاتين و... ترجمه شده است.تمام اشعار و دست‌نوشته‌هاي استاد بيش از هزار عدد است كه در ميان آنها قرآن نفيسي كه سه چهارم آن توسط استاد نوشته شده به چشم مي‌خورد.

استاد شهريار در طول عمر خود با شخصيت‌هاي فرهنگي و هنري همچون بيوك نيك‌انديش، استاد صبا، استاد دوامي، بديع‌الزمان فروزان‌فر، شفيعي كدكني و استاد جلال همايي مراودات و دوستي داشته است.

هم‌اكنون منزل مسكوني وي به موزه استاد شهريار تبديل شده كه به شماره 1000 در فهرست آثار ملي ثبت است.

از استاد شهريار 3 فرزند به جاي مانده، 2 دختر و يك پسر. شهرزاد، دختر بزرگ استاد، فارغ‌التحصيل گياه پزشكي است كه ذوق و ادب شاعري را از پدر به ارث برده و مريم دختر ديگرش فارغ‌التحصيل رشته زبان خارجي است و متجاوز از صدها غزل در كارنامه شعري‌اش دارد. هادي بهجت‌تبريزي نيز تحصيلكرده رشته فيزيك است.

شهريار پس از 83 سال زندگي در 27 شهريور ماه سال 1367 در بيمارستان مهر تهران بدرود حيات گفت و در مقبره‌الشعراي سرخاب تبريز، همراه و همسفر 400 اديب و شاعر ايراني شد.

از شهريار بشنويم كه سرود:

براي ما شعرا نيست مردني در كار

كه شعر را ابديت نوشته‌اند شعار

محرم زينال‌زاده فيلم سينمايي «سلام بر حيدربابا» را براساس منظومه مشهور محمدحسين شهريار، شهريور ماه كليد مي‌زند.

مـحـرم زيـنال‌زاده به مهر گفت: فيلمنامه براساس خاطره‌هاي دوران كودكي شاعر نوشته شده كه در منظومه حيدربابا هم نشانه‌هايي از اين خاطرات مي‌توان يافت. اين منظومه 72 قطعه است و فيلم هم در 72 سكانس روايت مي‌شود. فيلمنامه آميزه‌اي از واقعيت و خيال است و به ضرورت داستاني، مواردي به واقعيت زندگي شاعر اضافه شده است.

وي درباره شباهت‌هاي فيلم با مجموعه «شهريار» گفت: «سلام بر حيدربابا» شباهتي به مجموعه «شهريار» كمال تبريزي ندارد. نگاه من با تبريزي تفاوت دارد و بخش‌هاي كودكي شهريار در فيلم من روايت مي‌شود. پيش‌توليد شروع شده و با انتخاب عوامل، شهريورماه فيلمبرداري آغاز مي‌شود. اولين سكانس 27 شهريور همزمان با سالروز تولد اين شاعر فيلمبرداري مي‌شود.

اين بازيگر و كارگردان ادامه داد: از بازيگران حرفه‌اي كه به زبان تركي آشنايي داشته باشند، در فيلم استفاده مي‌كنم. تعدادي از شخصيت‌هايي كه در زندگي شهريار حضور داشته‌اند، حتي يك كلمه فارسي حرف نمي‌زده‌اند و مي‌خواهم در فيلم به اين موضوع وفادار باشم. زبان فيلم فارسي، تركي است.

خوانشي بر مطلع غزل معروف استاد شهريار

علي، آينه‌اي خدا‌نما

سينا علي‌محمدي

فردا روز شعر و ادب فارسي و بزرگداشت استاد محمدحسين شهريار است، شاعري كه اغراق نيست اگر بگوييم عمده شهره شدنش را وامدار شعر معروف «هماي رحمت» است و چه مناسبت زيبايي است كه امسال سالروز بزرگداشت او با ماه مبارك رمضان و شهادت مولا علي(ع) تقريبا تقارن پيدا كرده است.

اين مناسبت باعث شد تا نگاه و خوانشي كوتاه به مطلع همين غزل معروف داشته باشيم، مطلعي كه مي‌توان در ارتباط با آن ساعت‌ها نوشت و سخن گفت:

علي اي هماي رحمت تو چه آيتي خدا را

كه به ما سوا فكندي همه سايه هما را

دل اگر خداشناسي همه در رخ علي بين

به علي شناختم من به خدا قسم خدا را

در برخورد نخست با اين دو بيت بايد به وزني كه شهريار براي آن برگزيد، اشاره كرد:

فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن

اين همان وزني است كه شهريار برمي‌گزيند براي روايت ارادت خود به مولا علي(ع) وزني دوري، مرسوم و متعارف كه بر دو پايه هم استوار است:

1 علي اي هماي رحمت

2 تو چه آيتي خدا را.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

شهريور سالروز خاموشي شهريار و روز ملي شعر و ادب فارسي، تداعي‌كننده خاطره اين شاعر عاشق پيشه و طنين دوباره حيدربابا در كوههاي آذربايجان و دل عاشقان وارسته است.

سيد محمد حسين بهجت تبريزي از عزلسرايان معاصر، در سال ‪ ۱۲۸۵هجري شمسي در روستاي زيباي خوشكناب آذربايجان در خانواده‌اي متدين ، كريم الطبع واهل فضل پا بر عرصه وجود نهاد.

شهريار كه دوران كودكي خود را در ميان روستائيان صميمي و خونگرم خوشكناب در كناركوه افسونگر حيدر بابا گذرانده بود، نخستين شعر خويش را در چهار سالگي به زبان تركي آذربايجاني سرود . بي‌شك سرايش اين شعر كودكانه ، گواه نبوغ و قريحه شگفت انگيز او بود.

شهريار شرح حال دوران كودكي خود را در اشعار آذربايجانيش بسيار زيبا، تاثير گذار و روان به تصوير كشيده است.

طبع تواناي شهريارتوانست در ابتداي دهه سي شمسي و در دوران ميانسالي اثر بديع و عظيم حيدربابايه سلام را به زبان مادريش بيافريند.

هنگامي كه شهريار به تبريز آمد مفتون اين شهر جذاب و تاريخ ساز و اديب پرور شد. دوران تحصيلات اوليه خود را در مدارس متحده ، فيوضات و متوسطه تبريز گذراند و با قرائت و كتابت السنه تركي ، فارسي و عربي آشنا شد.

شهريار بعدا به تهران آمد و در دارالفنون تهران درس خوانده و تا كلاس آخر مدرسه طب تحصيل كرد و در چند مريض خانه هم مدارج اكسترني و انترني را گذراند ولي درسال آخر به علل عشقي و ناراحتي خيال و پيش آمدهاي ديگر از ادامه تحصيل محروم شد و با وجود مجاهدتهايي كه بعدا توسط دوستانش به منظور تعقيب و تكميل اين يك سال تحصيل شد، شهريار رغ بتي نشان نداد و ناچار شد كه وارد خدمت دولتي بشود؟ چند سالي در اداره ثبت اسناد نيشابور و مشهد خدمت كرد و در سال ‪ ۱۳۱۵به بانك  کشاورزي تهران داخل شد .

دكتر غلامحسين عمراني

سخن مشهور آن است كه شهريار حتي در كودكي شاعر بود و گفته‌اند برخي شاعران از همان طفوليت، شاعر به دنيا مي‌آيند. نكته ديگر اين‌كه شاعر تبريزي با لهجه آذري يك شاعر دوران‌ساز و جريان‌ساز بوده است.

زندگي اين شاعر فراز و نشيب‌هايي دارد كه او را به تاريخ معاصر كشورمان در صدر مشروطيت متصل مي‌گرداند. شهريار شاعري بود تحصيلكرده كه پس از پايان تحصيلات در مدرسه دارالفنون در رشته پزشكي پذيرفته شد و به مدرسه عالي طب رفت تا پزشك شود، اما يك‌سال پيش از دريافت درجه دكتري در رشته پزشكي به سبب عشق نافرجامي دست از ادامه تحصيل كشيد و به خراسان رفت و طبيب دل خويش شد.

وي پس از سال‌ها اقامت در خراسان به تهران بازگشت و ميل شديد بازگشت به كودكي و هواي زادگاه (در سال 1332 ش)‌ سرانجام او را به تبريز بازگرداند و تا آخر عمر در انزواي دل خويش، زندگي را به پايان رساند؛ اما شعرش در صفحه روزگار ماند و نام و يادش همانند روح زلال و نابش جاودانه شد.

سالمرگ او را در تقويم تاريخ روزگارمان به سال 1367 ش نوشته‌اند و اين واقعه را در 27 شهريور همان سال به عنوان روز بزرگداشت شهريار ثبت كردند و از آن پس، روز 27 شهريور هر سال روز شعر و ادب ناميده شد.

با ورود به هزاره دوم شعر فارسي در اين عصر و اين دهه، شهريار، شاعري هزار و صدساله شده است. حال بايد پرسيد راز ماندگاري شهريار در شعر هزار و صدساله معاصر چه بوده است؟ در مورد پرسش اخير، راه خطا نپيموده‌ايم اگر تاريخ و انتخاب مردم را ملاك گزينش درست تلقي كنيم.

برای مشاهده متن کامل بر روی (( ادامه متن )) کلیک کنید

رضا اسماعيلي_ شاعر_ يكي از ويژگي‌هاي شعر شهريار را سادگي و صميميت مي‌داند و معتقد است وي سعي كرده مردم را با غزل آشنا و پيوندشان را محكم‌تر كند. بر همين اساس زباني ساده را در غزل‌هايش وارد كرده است./

 رضا اسماعيلي در گفت‌و‌گو با خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، درباره ويژگي‌هاي شعر شهرياراظهار داشت: مهم‌ترين ويژگي شخصيتي شهريار كه توانست در شعرش تجلي يابد عشق بود. شهريار فرزند عشق بوده و عشق، شعر او را پرآوازه كرده است. سيماي عشق در آثار او سيمايي معصوم و نجيبانه و چون اكسيري است كه از مس وجود آدمي طلا مي‌سازد. تجلي عشق در اشعار او هم زميني و هم آسماني است؛ چراكه شهريار اعتقاد دارد عشق مجازي مقدمه‌اي براي عشق الهي به حساب مي‌آيد. عشق در نگاه او از هر جنسي كه باشد زيباست و موجب وارستگي و آزادي مي‌شود.
وي درباره زبان ساده و صميمي غزل‌هاي شهريار يادآور شد: سهل و ممتنع بودن زبان شعري سعدي به خوبي در شعر شهريار نيز ديده مي‌شود.
اسماعيلي از نوآوري به عنوان ديگر ويژگي شعر شهريار ياد كرد و اظهار داشت: استقبال از نوآوري بارها در شعر او ديده شده و مخالفتي با نوآوري ابراز نكرده است؛ چراكه شهريار نسبت به شعر سنتي تعصب نابه‌جا‌ نداشته و از شعر نيمايي استقبال كرده و در غزل از نوآوري‌هاي شعر نيمايي بهره گرفته است.
وي بر استفاده شهريار از واژگان مردمي در شعرش تاكيد كرد و توضيح داد: تمام تلاش شهريار نزديك كردن مردم با غزل بود، بنابراين در غزل‌هايش از واژگاني استفاده كرده كه نزديك به واژگان مردم كوچه و بازار و دليل مواجهه بهتر افراد با شعر او نيز همين است. شهريار توانست بر قلب‌ها حكومت كند و خودش نيز از جايگاهي كه در ميان مردم داشت به خوبي آگاه بود.
اين شاعر در پايان به تاثيرپذيري شعر شهريار از حافظ اشاره كرد و گفت: جنس تاثيرپذيري شهريار از حافظ مقلدانه نيست؛ بلكه خلاقانه و مبتكرانه است. بدان معني كه شهريار هميشه خود را شاگرد مكتب حافظ مي‌دانسته اما سعي كرده با نوآوري در زبان و بيان غزل خود را رنگ و بويي ديگر بخشد.
 فردا جمعه 27 شهريور روز در‌گذشت سید محمدحسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار و روز ملي شعر و ادب فارسي است.

http://www.ibna.ir

مراسم بزرگداشت محمدحسین بهجت تبریزی متخلص به شهریار دوشنبه(۱۳ مهر) توسط موسسه خانه کتاب برگزار می‌شود

 به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)،هنوز زمان و مکان دقیق برگزاری این مراسم مشخص نشده اما موسسه خانه کتاب مقدمات برگزاری این مراسم را آغاز کرده است.
پیش از این قرار بود این مراسم ۲۵ شهريور برگزار می‌شود که به دلیل همزمانی با ماه مبارک رمضان به ماه مهر موکول شد.
سید محمدحسین بهجت تبریزی (۱۲۸۵-۱۳۶۷) متخلص به شهریار شاعر ایرانی اهل آذربایجان بود که به زبان‌های فارسی و ترکی آذربایجانی شعر‌های ماندگاری سروده ‌است.
شهریار در سرودن انواع گونه‌های شعر فارسی چون قصیده، مثنوی، غزل، قطعه، رباعی و شعر نیمایی تبحر داشت.

شهريار و موسيقي          

           جواد كريم نژاد

     (فارغ التحصيل رشته موسيقي)

شرح شورانگيز عشق شهريار            درغزل مي پيچد و سيم سه تار

در آسمان شعر و ادب نام شهريار، چون ستاره اي درخشان و پرفروغ  مي درخشد. او شاعري عاشق ،پاكباخته اي صادق و وارسته اي درويش مسلك و پرسوز و ساز بود كه سادگي و صداقت از زندگي و اشعارش هويداست.اشعار دلنشين و روح افزاي اين شاعر سوخته دل با دلهاي لطيف و روح پرور اين خطه پيوندي عميق و ناگسستني دارد، چرا كه وي شاعري بود كه احساس شور را با شعر بيان مي كرد.

زنده ياد استاد شهريار ، شاعري موسيقي دان و موسيقيداني شاعر بود و با يك نگاه جستجوگر در اشعار ايشان مي توان به امر پي برد، غمزه های موسيقائي اوست كه بر شعري مناسب استوار مي گشت و غوغا برمي انگيخت و به عبارتي مي توان گفت از مواردي كه شعر شهريار را در بين شعراي ديگر ممتاز مي سازد همراهي موسيقي با شعر اوست ، بدون شك آشنائي استاد با موسيقي در اشعارش تاثير فراوان داشته و سخن او فرزند اين پيوند و تلفيق ميان شعر و موسيقي است.

در باب موسيقي داني شهريار، جاي هيچ شبهه اي نيست .در شعر و زبان شهريار و در لابلاي اشعار پرنغز و دلنشين او، ريزه كاريهاي موسيقائي يافت مي شود كه گوياي علاقه او به موسيقي و آگاهي او از الحان و نغمه ها و ساختمان آلات موسيقي است. جاي جاي ديوان اشعار وي مملو از واژه ها و اصطلاحات تخصصي موسيقي است و همه اينها از نغمه آگاهي شهريار به موسيقي سخن مي گويند.

به عبارتي ديگر، مي توان گفت كه شهريار ـ آخرين سلطان غزل ـ شاعري موسيقي شناس و خود اهل موسيقي بود كه موسيقي ايراني را ،در حد صاحب نظري دقيق مي شناخت و دستي به ساز و دانگي آواز داشت و به رديف موسيقي ايراني و دستگاهها و گوشه های آن تسلط كامل داشته و همچنين با موسيقي دانان بزرگ معاصر محشور و همنشين بوده و با آنان دوستي و مودتي غير از ديگران داشته است.

شهريار و شيوه سخن او

مهرداد اوستا

بي‌ترديد در ميان سخنوران روزگار، از طلوع شعر دري كه با سلطان شاعران، رودكي سمرقندي آغاز مي‌شود تاكنون كمتر شاعري به روزگار خويش به نام و آوازه‌اي همچون شهريار دست يافته است.

تحقيق در احوال و آثار شاعران بزرگ به روشني اين معني را نشان مي‌دهد كه هنر‌ناشناسي و عدم آگاهي زمانه به اصالت كلام، رقت معاني و قدرت ابداع آنان، نامشام را در پرده‌اي از ابهام، ترديد و گمنامي پنهان كرده است و بسا كه آنان با وجود خلاقيت‌اي شگفت‌انگيزي كه در آثارشان، همچون مثل سائر به تمثيل آمده است، كمتر تحسيني و آفريني از زبان كسي به همة عمر شنيده باشند و بسا شاعر كه بدين قول دل شادمانه كرده است كه:

خوشا حالت خوب مرد سخن                    كه مرگش به از زندگاني بود

درين ميان به گواهي تذكرة حال و نقد آثار شاعران بزرگ، اگر بخت با استادي سخنور يار مي‌آمده است و ممدوحي كريم و سخن‌دان، وي را در كنف حمايت و ذيل عاطفت به ياري برمي‌خاسته است، از جمله نوادر بوده است چه آنچه، پادشاهان به غرور سلطنت و خوشامدگوئي چاپلوسان بي‌هنر و سخن‌ناشناس، انديشه‌هايي محدودتر از آن داشته‌اند كه به لطف كلام و وسعت معني در آثار خداوندان سخن راه يافته باشند و در اين پرده كه خاصه اهل درد است بار پيدا كرده باشند و هرگاه پادشاهاني يا اميراني همچون برخي از اميران ساماني، غزنوي، سلجوقي و بجز اينان را اقبالي به هنر و تحقيق و دانش بوده است، بيشتر به بركت وجود وزيران خردمند و مصاحبان دانشوري بوده كه توانسته‌اند با صلات و نواخت، دانشمند و يا شاعراني را به آوازة بلند برسانند. همچنانكه رودكي به پرورش خواجه ابولفضل بلعمي، موخ، مفسر و محقق نام‌آور عصر سامانيان به قامي كه شايسته ان بود برسيد؛ هر چند از اين شاعر بزرگ، و شاعراني همچون شهيد بلخي، بوشكور، لبيبي، كسائي، مرادي، مصعبي و بوطاهر خسرواني به سبب تعصب دست نشاندگان خلفاي عباسي بجز ابياتي چند بر جاي نمانده است.